Düşük Görüş Operasyonları Masterclass, Bölüm 4

Görüşün temelleri

İnişlerde görüş büyük ölçüde pist ile çevresi arasındaki kontrasta bağlıdır. Su damlacıkları, sis ya da kar gibi havadaki partiküller ışığı saçar ve dağıtır; bu da kontrastı düşürerek pisti ayırt etmemizi zorlaştırır. Bu durum özellikle güneşe doğru inerken ya da kar veya sis gibi koşullarda iniş ışıklarını kullanırken belirgindir. Kontrastın azalması, karla kaplı bir pist ya da yoğun aydınlatılmış kentsel alanlardaki pistler gibi kritik unsurları tanımlamayı zorlaştırır.

Pus ya da sis gibi kötü görüş koşullarında ışığın saçılması, pistin unsurlarını çevreden ayırt etme yeteneğini azaltır ve bu da iniş kararlarını daha karmaşık hâle getirebilir.

Yaklaşma ışık sistemleri

Yaklaşma ışık sistemleri, düşük görüş koşullarında yolumuzu bulmamız için temel araçlardır; final yaklaşmada pisti emniyetle tanımlayabilmemizi ve kendimizi doğru şekilde hizalayabilmemizi sağlar.

Calvert 3-bar yüksek yoğunluklu yaklaşma ışık tasarımı

En yaygın kullanılan yaklaşma ışık sistemlerinden biri, hassas yaklaşma pistleri için ICAO standart düzeni olan ve Avrupa’nın ve dünyanın büyük bölümünün büyük havalimanlarında bulunan Calvert 3-bar yüksek yoğunluklu tasarımına dayanır. Bu sistem, pisti çevresinden görsel olarak ayırt etme yeteneğimizin sis, pus ya da karanlık nedeniyle önemli ölçüde azalabildiği düşük görüş yaklaşmalarında kritik bir rehberlik sağlar.

Calvert 3-bar sistemi tipik olarak pist eşiğinden dışarıya doğru uzanan üç bar hâlinde düzenlenmiş bir dizi yüksek yoğunluklu ışıktan oluşur. Uçak yaklaştıkça bu ışıklar görsel işaretler olarak işlev görür ve doğru yaklaşma yolunu korumamıza yardımcı olur. Barların iki amacı vardır:

1. Hizalama İçin Rehberlik: Merkez hattı ve çapraz barları bize uzatılmış pist merkez hattını gösterir; yatış için bir ufuk referansı ve eşiğe olan mesafe hakkında bir fikir verir (süzülüş yolunun kendisi ILS ve PAPI’den gelir). Bu, yere veya pist kenarlarına ait görsel referansların ayırt edilmesinin zor olabildiği düşük görüş koşullarında özellikle hayati önemdedir.
2. Pistin Tanımlanması: Bu ışıklar pisti daha net tanımlamamıza yardımcı olur. Bu tür sistemler olmadan, özellikle puslu ya da sisli koşullarda pisti çevredeki araziden ayırt etmek son derece zor olabilir.

Bu sistem ILS’in yerine değil, onunla birlikte çalışır: ILS bizi karar irtifasına kadar getirir, yaklaşma ışıkları da oradan devam etmek için ihtiyaç duyduğumuz görsel referansları verir.

Sıralı yanıp sönen ışıklara sahip ABD yaklaşma ışık sistemi

Calvert sistemine ek olarak ABD yaklaşma ışık sistemi (ALS), düşük görüş operasyonlarında bize destek olmak için kullanılan bir diğer yaygın sistemdir. Bu sistemde, yaklaşma yolu boyunca belirli bir düzende yerleştirilmiş sıralı yanıp sönen ışıklar (sequenced flashing lights) bulunur.

Sıralı yanıp sönen ışıkların iki amacı vardır:

• Basitleştirilmiş Yaklaşma: Final yaklaşma boyunca net bir görsel rehberlik sunarak basitleştirilmiş bir yaklaşma sistemi işlevi görürler. Yanıp sönme düzeni, süzülüş yolundaki konumumuzu görsel olarak teyit etmemize yardımcı olur ve emniyetli bir iniş için doğru yolda olduğumuzdan emin olmamızı sağlar.
• Artırılmış Görünürlük: Sırayla yanıp söndükleri için bu ışıklar daha dikkat çekicidir; sabit ışıkların çevreye karışabileceği pus ya da sisin içinden sıyrılırlar. Yanıp sönme etkisi yaklaşma yolunun daha net öne çıkmasını sağlar ve inişin kritik safhalarında karışıklık ya da yanlış hizalanma olasılığını azaltır.

Pist merkez hattı ışıkları: mesafe için görsel bir işaret

Pist boyunca merkez hattı ışıkları hizalama ve kalan pist için çok önemli bir görsel işarettir. Pist sonuna 900 metre kalana kadar beyazdır, ardından pist sonundan 900 metre ile 300 metre arasında dönüşümlü kırmızı ve beyazdır, son 300 metrede ise tamamen kırmızıya döner; böylece iniş ya da kalkış koşusunda ne kadar pist kaldığını bize bildirir.

Pist kenar ışıkları

Pistin yanal sınırlarını belirleyen pist kenar ışıkları tipik olarak beyazdır. Ancak son 600 metrede bu ışıklar, düşük görüş koşullarında daha iyi görünürlük için bazen amber ışıklarla vurgulanır.

ILS Cat 2 ve Cat 3 operasyonlarında pist ışıkları yüksek yoğunluğa ayarlanır; böylece otopilot ve autoland ile yapılan düşük görüşlü inişlerde görsel referansları yakalayıp koruyabiliriz. Instrument Landing System sinyallerindeki olası girişimlere karşı tetikte olmalı ve yere yakınken herhangi bir bozulma tespit edilirse otopilotu ayırmaya hazır olmalıyız.

Taksi yolu ışıkları